پينٽاگون پنهنجي اهم ايجنسي يو ايس انڊو پيسفڪ ڪمانڊ مان لفظ انڊو ڪڍي ڇڏيو، جيڪو مودي جي ناڪام سفارتڪاريءَ جو عڪس بڻجي ويو ۽ سڄي دنيا ۾ هندستان لاءِ شرمندگي جو سبب بڻيو.
عالمي خبرون ڏيندڙ اداري موجب آمريڪي بچاءَ واري کاتي (پينٽاگون) يو ايس انڊو پيسفڪ ڪمانڊ (انڊوپيڪام) جو نالو تبديل ڪري يو ايس پيسفڪ ڪمانڊ ڪرڻ جو اعلان ڪيو آهي.
جيتوڻيڪ پينٽاگون جو چوڻ آهي ته تبديلي ڪمانڊ جي دائري، ذميوارين يا فوجي حڪمت عملي کي تبديل نه ڪندي، فيصلي جي وقت ۽ پس منظر ڪيترن ئي سوالن کي جنم ڏنو آهي.
پينٽاگون موجب، هي قدم رڳو تاريخي نالي جي بحالي آهي. يو ايس پيسفڪ ڪمانڊ 1947 ۾ ٻي عالمي جنگ کانپوءِ قائم ڪئي وئي ۽ 2018 تائين ساڳئي نالي سان ڪم ڪندي رهي.
ان کي بعد ۾ آمريڪي انڊو-پيسفڪ ڪمان جو نالو ڏنو ويو صدر ڊونالڊ ٽرمپ جي پهرين انتظاميه دوران انڊين ۽ پئسفڪ سمنڊ کي گڏيل اسٽريٽجڪ خطي طور بيان ڪرڻ لاءِ.
2018 ۾ “واپس” ڇو شامل ڪيو ويو؟
ان کان پوءِ آمريڪي بچاءَ واري وزير جم ميٽس نالو تبديل ڪرڻ جو اعلان ڪندي چيو ته ”انڊو-پيسفڪ“ تصور چين جي وڌندڙ بحري سرگرمين، ڏکڻ چين سمنڊ کان هندي سمنڊ تائين ان جي اثر رسوخ ۽ هندستان جي اڀرندڙ ڪردار کي ظاهر ڪرڻ لاءِ اختيار ڪيو ويو.
ان تبديليءَ جو مقصد هندستان کي ڏکڻ ايشيا تائين محدود طاقت جي بجاءِ ايشيا ۾ طاقت جي توازن ۾ اهم ڪردار ادا ڪرڻ وارو هو. ساڳئي عرصي ۾ چين جي وڌندڙ اثر رسوخ کي منهن ڏيڻ لاءِ آمريڪا، ڀارت، جپان ۽ آسٽريليا تي مشتمل ڪواڊ اتحاد کي به ٻيهر فعال ڪيو ويو.
هاڻي نالو ڇو تبديل ڪيو ويو؟
پينٽاگون جو چوڻ آهي ته تاريخي نالو ”پيسفڪ ڪمانڊ“ بحال ڪرڻ تنظيم جي روايتن، تاريخ ۽ فوجي سڃاڻپ کي خراج تحسين پيش ڪرڻ آهي، پر تجزيه نگارن جو چوڻ آهي ته نالا جيو پوليٽڪس ۾ به اهم پيغام ڏين ٿا ۽ ان تبديلي کي علامتي سڏڻ مشڪل آهي.
اهو فيصلو هڪ اهڙي وقت ۾ آيو آهي جڏهن آمريڪا ۽ ڀارت جا لاڳاپا گذريل ڪجهه هفتن ۾ ڪجهه معاملن تي ڇڪتاڻ جو شڪار آهن. نئين دهلي ايران خلاف آمريڪي ڪارروائي دوران آبنائے هرمز ۾ ٽن ڀارتي ملاحن جي مارجڻ تي سخت احتجاج ڪيو ۽ آمريڪي سفارتڪارن کي جواب طلب ڪري ورتو.
ان کان علاوه آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ ۽ ڀارتي وزيراعظم نريندر مودي وچ ۾ آمريڪا ۽ ايران وچ ۾ ٿيل تازي امن معاهدي ۽ فرانس ۾ جي 7 اجلاس جي موقعي تي ملاقات کان فوري پوءِ نالي جي تبديلي جو اعلان به ڌيان جو مرڪز بڻيل آهي.
هندستان ۾ ڪهڙو ردعمل هو؟
هندستان ۾ ان فيصلي تي مخلوط رد عمل آهي. ڪجهه مبصرن جو چوڻ آهي ته لفظ ”انڊو“ کي هٽائڻ سان هندستان جي اسٽريٽجڪ اهميت ۾ گهٽتائي ٿي سگهي ٿي، جڏهن ته ٻيا چون ٿا ته اها رڳو هڪ علامتي تبديلي آهي ۽ ان جو فوري طور تي آمريڪا-ڀارت دفاعي لاڳاپن، گڏيل فوجي مشقن ۽ ڪواڊ الائنس تي ڪو به عملي اثر نه پوندو.
هندستاني سياستدان ۽ ليکڪ ششي تھرور سوشل ميڊيا تي سوال ڪيو ته ڇا اهو فيصلو ثابت ٿيندو ”ڪواڊ اتحاد جي تابوت ۾ هڪ ٻيو نيل“.
دفاعي تجزيه نگار ڊيرڪ گراسمين چيو ته نالو جي تبديلي اهو تاثر ڏئي سگهي ٿي ته واشنگٽن چين جي خلاف نسبتاً گهٽ جارحاڻي حڪمت عملي اختيار ڪندي سفارتي لاڳاپن کي وڌائڻ تي ڌيان ڏيڻ چاهي ٿو.
پاليسي تبديل ٿي يا صرف نالو؟
ماهرن موجب جيتوڻيڪ ڪمانڊ جو نالو تبديل ڪيو ويو آهي پر ان جو جاگرافيائي دائرو، فوجي ذميواريون، آمريڪي فوجي اڏا، ڀارت سان دفاعي تعاون، گڏيل مشقون ۽ ڪواڊ تحت هلندڙ سرگرميون برقرار آهن.
