ڪراچي:
پاڪستان ۾ موبائيل سروسز تي لڳل ٽيڪس ملڪ کي ”ٽيڪس جي ڄار“ ۾ ڦاسائي ڇڏيو آهي، جيڪو نه رڳو انٽرنيٽ ۽ موبائيل ڪنيڪشن جي قيمتن ۾ اضافو ڪري رهيو آهي، پر ڊجيٽل معيشت جي ترقي ۽ موبائيل استعمال ڪندڙن جي واڌ ۾ پڻ رڪاوٽ بڻيل آهي.
اها ڳالهه ٽيلي ڪام گروپ ويون (VEON) جي سفارش تي تيار ڪيل رپورٽ ۾ ظاهر ڪئي وئي آهي. فرنٽيئر اڪنامڪس جي تيار ڪيل رپورٽ موجب پاڪستان جو ٽيلي ڪام سيڪٽر دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ ٽيڪس وصول ڪندڙ شعبن ۾ شامل آهي.
رپورٽ ۾ چيو ويو آهي ته موبائل سروسز تي 19.5 سيڪڙو سيلز ٽيڪس، 15 سيڪڙو ايڊوانس انڪم ٽيڪس ۽ 2.5 سيڪڙو ريگيوليٽري ڊيوٽي سميت مجموعي طور تي 37 سيڪڙو ٽيڪس لاڳو ڪيو ويو آهي، اهڙي طرح ٽيلي ڪام ڪمپنين تي 29 سيڪڙو ڪارپوريٽ انڪم ٽيڪس ۽ منافعي تي 10 سيڪڙو سپر ٽيڪس به لاڳو آهن.
رپورٽ موجب، اهي ڳري ٽيڪس آخرڪار صارفين ڏانهن منتقل ڪيا ويا آهن، موبائيل ۽ انٽرنيٽ سروسز کي وڌيڪ مهانگو بڻائي ٿو ۽ انهن جي استعمال کي گهٽائي ٿو، جنهن جي نتيجي ۾ تعليم، صحت، مالي خدمتن ۽ اي ڪامرس جهڙن شعبن ۾ محدود ڊجيٽل رسائي آهي.
مطالعي ۾ خبردار ڪيو ويو آهي ته معيشت جي ڊجيٽلائيزيشن سست ٿي ويندي ڇو ته موبائيل استعمال ۽ انٽرنيٽ جي دخول وڌيڪ ٽيڪس جي ڪري غير دستاويزي رهندي ۽ ٽيڪس نيٽ وڌائي نه سگهندو.
رپورٽ موجب پاڪستان ۾ 15 سالن ۽ ان کان مٿي عمر وارن 68 سيڪڙو ماڻهن وٽ سمارٽ فون ناهي، جڏهن ته انٽرنيٽ اسپيڊ جي لحاظ کان 105 ملڪن مان 101هين نمبر تي آهي.
ان کان علاوه، في صارف جي سراسري مهيني آمدني صرف هڪ ڊالر آهي، جيڪا خطي جي ٻين ملڪن جي ڀيٽ ۾ تمام گهٽ آهي.
ماهرن موجب جيڪڏهن موبائل سروسز تي مجموعي ٽيڪس جو بار 37 سيڪڙو کان گهٽائي 17 سيڪڙو ڪيو وڃي ته موبائل جي استعمال، نيٽ ورڪ سيڙپڪاري ۽ ڊجيٽل سرگرمين ۾ نمايان اضافو ٿي سگهي ٿو.
رپورٽ ۾ اندازو لڳايو ويو آهي ته جيڪڏهن اهڙن سڌارن تي عمل ڪيو وڃي ته 2031 تائين حڪومت وڌيڪ آمدني حاصل ڪري سگهي ٿي جنهن جي ڪري وسيع اقتصادي سرگرمي ۽ وڌندڙ ٽيڪس نيٽ جي مهرباني.
وفاقي بجيٽ کان اڳ ٽيلي ڪام انڊسٽري حڪومت کان موبائيل سروسز تي 15 سيڪڙو ايڊوانس انڪم ٽيڪس گهٽائڻ، ٽيلي ڪام سامان تي ڊيوٽي ختم ڪرڻ، سيڪٽر تي لاڳو اسپيشل ٽيڪس کي معقول بڻائڻ جو مطالبو ڪيو آهي.
