ڪراچي:
سنڌ اسيمبلي جي بجيٽ اجلاس ۾ مخالف ڌر صوبائي بجيٽ کي رد ڪندي ترقياتي منصوبن جي مڪمل نه ٿيڻ تي سخت تنقيد ڪئي.
سنڌ اسيمبلي جو بجيٽ اجلاس اسپيڪر سيد اويس قادر شاهه جي صدارت هيٺ ٿيو، جنهن ۾ بجيٽ تي بحث اڄ ٻئي ڏينهن به جاري رهيو. اسيمبلي ميمبر نور محمد چيو ته بجيٽ مشڪل حالتن ۾ پيش ڪئي وئي آهي. محدود وسيلن جي باوجود سنڌ حڪومت ترقياتي ڪم مڪمل ڪيا آهن پر اڃا وڌيڪ ڪم جي ضرورت آهي. هن وڌيڪ چيو ته سنڌ ۾ پاڻي جي شديد کوٽ آهي، وفاقي حڪومت کي نوٽيس وٺڻ گهرجي.
نور محمد ڀرڳڙي چيو ته نوابشاهه مان ايندڙ ڊرينيج سسٽم کي بهتر ڪيو وڃي. هي هڪ آبپاشي منصوبو آهي، واهه جا پل ٽٽل آهن، پلن سبب حادثا به ٿيا آهن. سنڌ ۾ واهه جي پاڻي جي سخت کوٽ آهي. وفاقي حڪومت پاران سنڌ جي فنڊن ۾ ڪٽوتي افسوسناڪ آهي، جنهن سبب ترقياتي ڪم متاثر ٿيا آهن.
هن چيو ته اسان تي تنقيد ٿي رهي آهي ته اسان کي لڳاتار حڪومت ملي آهي ۽ اسان ڪم نه ڪيا آهن، حقيقت اها آهي ته ترقياتي ڪم ڪرايا ويا آهن. ميرپورخاص ۾ برسات سبب اسڪول ۽ اسپتالن کي نقصان پهتو. تعليم واري وزير اسڪول ٺاهيا آهن، وڌيڪ اسڪولن جي مرمت ٿي رهي آهي.
نور محمد ڀرڳڙي چيو ته پاڻي جي کوٽ آهي، پاڻي روڪيو پيو وڃي، سنڌو درياهه مان کوٽ ختم ڪئي وڃي. جيڪڏهن اسان کي وڌيڪ فنڊ مليا ته اسان جا اڻپورا منصوبا مڪمل ڪيا وڃن، ميگا پروجيڪٽ اسان کي ڏنا وڃن. وڏي وزير کان مطالبو آهي ته روڊن کي مڪمل ڪرايو وڃي. ڊرينيج ۽ گٽرن جي مرمت ڪرائي وڃي، جتي جتي حادثا ٿيا آهن اتي پل ٺاهيا وڃن.
يوسف بلوچ چيو ته مان سنڌ جي وڏي وزير ۽ ڪابينا کي بجيٽ پيش ڪرڻ تي مبارڪباد ڏيان ٿو. خراب معاشي حالتن ۾ متوازن بجيٽ پيش ڪئي وئي، سنڌ جي بجيٽ عوام دوست بجيٽ آهي. شرجيل ميمڻ کي سلام.
هن چيو ته عورتن لاءِ گلابي بسون ۽ اسڪوٽر ڏنا ويا آهن، اهي سڀ انقلابي قدم آهن. لياري ۾ ڊرگ مافيا ۽ گٽڪا جو راڄ، 60 سيڪڙو منشيات تي ضابطو اچي ويو، 40 سيڪڙو منشيات اڄ به لياري ۾ موجود آهي. لياري ۾ فٽبال جي وڏي اسڪرين لڳائي وئي آهي، نوجوان سڄي رات فٽ بال سان تفريح ڪندا آهن.
يوسف بلوچ چيو ته لياري تبديل ٿي چڪو آهي، هاڻي لياري ۾ مڪمل امن آهي. بلاول ڀٽو لياري کي 25 ارب جا منصوبا ڏنا، تعميرات جو ٺيڪو ٽينڈر ٿي ويو آهي. مون سون اچي ويو آهي، ترقياتي ڪم تيز ڪيا وڃن.
اسيمبلي ميمبر مليحا منظور چيو ته ايف بي آر سبب صوبن جي بجيٽ گهٽ ٿي آهي. سنڌ ۾ هن وقت 250 ارب رپين جو شارٽ فال آهي. سنڌ حڪومت وفاق کي 260 ارب رپيا ڏيندي، مجموعي شارٽ فال 600 ارب رپين کان وڌيڪ آهي. وفاقي حڪومت پيٽرول، گيس ۽ بجلي مهانگي ڪرڻ جو سلسلو جاري رکيو آهي.
هن چيو ته هن وقت سنڌ ۾ 40 سيڪڙو پاڻي جي کوٽ آهي. پاڻي زندگي آهي ان جي زندگي نه کسي سنڌ مان. هتي بجيٽ نه اچڻ تي احتجاج ڪيو ويو. بجيٽ ۾ ووٽ ڏيڻ لاءِ گورنر شپ جو مطالبو ڪيو ويو، ڇا گورنر شپ لاءِ ووٽ جي قيمت وڌي وئي آهي؟
حنا دستگير چيو ته هي بجيٽ هن وقت عوام لاءِ ڏکوئيندڙ آهي. ماڻهو پگهارن ۾ واڌ جي اميد ڪري رهيا هئا، آصف زرداري سڀ کان وڌيڪ پگهارن ۾ واڌ ڪئي. هن وقت، اين ايف سي ايوارڊ تي گونج آهي. سنڌ ۾ سڀ کان وڌيڪ رقم تعليم ۽ صحت تي خرچ ٿئي ٿي.
هن چيو ته سنڌ جو وڏو وزير پڙهيل لکيل ۽ مالي معاملن جو ماهر آهي. پيپلز پارٽي اين ايف سي ايوارڊ مان فائدو نه ورتو. سنڌ ۾ ڳوٺن توڙي شهرن ۾ ڪم ٿي رهيو آهي.
فهيم پتني چيو ته الله جو شڪر آهي ته سپريم ڪورٽ بلديه فيڪٽري بابت تاريخي فيصلو ڏنو آهي. بلديا فيڪٽري ۾ ايم ڪيو ايم جو ڪو به ڪردار نه هو.
هن چيو ته حڪومتي ميمبر پاڻ مسئلن تي روئي رهيا آهن، اهي تصور ڪري رهيا آهن ته 18 سالن دوران سنڌ ۾ ڇا ٿيو آهي. جڏهن اسان آرٽيڪل 140 اي جي ڳالهه ڪريون ٿا ته سنڌ حڪومت مطمئن نه آهي، اسان سمجهون ٿا ته ارڙهين ترميم تي عمل نه ٿي رهيو آهي، صوبا وفاق کان پئسا وٺي ورهائڻ نٿا ڏين.
ريحان بانڊوڪرا چيو ته منهنجي تڪ جي سمورن ڪالونين ۾ وڏا مسئلا آهن. 16 ڪلاڪن کان بجلي ناهي، ڪي اليڪٽرڪ جو سي اي او برطرف، ڪي اليڪٽرڪ جو سي اي او جنسي هراساني ۾ ملوث هو.
هن چيو ته اسان جي منصوبن لاءِ بجيٽ ۾ رڳو پئسا رکيا ويا آهن، اسان رڳو ڳالهيون ڪري رهيا آهيون، هي شهر ڳالهين سان نٿو هلي سگهي. پيدا ٿيندڙ ٻار غذائي غذائيت جو شڪار آهن، جن مان 50 سيڪڙو ٻار ننڍا پيدا ٿين ٿا.
ريحان بندوڪر چيو ته سنڌ پوليس جي حالت خراب آهي. گهرو وزير کي ڪيترائي ڀيرا درخواست ڪئي وئي آهي ته ڊفينس ۾ جسم فروشي جا ڪيمپ آهن. ڪراچي هڪ نازڪ موڙ تي بيٺو آهي. اهو توهان تي منحصر آهي ته ڪراچي کي ڪٿي وٺي وڃي. توهان 50 سيڪڙو ڪم ڪريو، اسان ڪراچي تي قبضو ڪنداسين.
سيده ماروي راشدي چيو ته بجيٽ پيش ڪرڻ وقت لاپرواهي نظر آئي. هنن تقرير ٻڌڻ کان سواءِ بائيڪاٽ ڪري عوام سان بدتميزي ڪئي، ڀنگ کي رنگ ۾ ملائڻ جي ڪوشش ڪئي. بجيٽ کي ته ڇڏيو، توهان پنهنجي دور ۾ ڇا ڪيو؟ ڇا توهان انڪم سپورٽ پروگرام جهڙو ڪو اهڙو منصوبو ڏنو آهي؟
هن سوال اٿاريو ته توهان ڪڏهن ٿر ڪول جهڙو پروجيڪٽ ڏنو آهي؟ توهان ڪڏهن ڪراچي کي وڏي شاهراهه ڏني آهي؟ شاهراهه فيصل به ذوالفقار علي ڀٽي تعمير ڪرايو هو. تاريخي ايمپريس مارڪيٽ جي بحاليءَ جو اسان جي پارٽي سوچيو آهي. سنڌ پيپلز هائوسنگ اسڪيم ڪو معمولي پروگرام ناهي.
ماروي راشدي چيو ته امن امان جي صورتحال بهتر آهي. شڪارپور، گهوٽڪي، جيڪب آباد مان ڌاڙيلن جو خاتمو وڏو ڪم آهي. منشيات هر گهر پهچي رهي آهي، جيڪو به منشيات ۾ ملوث آهي ان کي سخت سزا ملڻ گهرجي، اهي سزائون عوام جي سامهون اچڻ گهرجن. سنڌ جي پاڻي جي غير منصفاڻي ورڇ خلاف احتجاج ڪري رهيو آهيان.
پير مجيب الحق چيو ته ستين اين ايف سي ايوارڊ سان گڏ بيهڻ تي وڏي وزير کي خراج تحسين پيش ڪريان ٿو. ٻيو ته مديني رياست جي ڳالهه ڪئي آهي، پيپلز پارٽي جي حڪومت لکين ماڻهن کي سهولتون ڏنيون. جيڪي دوست چون ٿا ته ڪراچي ٺاهينداسين، تنقيد ڪرڻ وارا هميشه وفاقي حڪومت ۾ هوندا آهن.
آغا شهباز دراني چيو ته پيپلز پارٽي ايندڙ مالي سال جي بجيٽ ۾ عوام دوست قدم کنيا آهن. ملازمن جي پگهارن ۾ 7 سيڪڙو واڌ قابل تحسين آهي. ٻيا قدم جيئن ته شاهراهه ڀٽو، بينظير هاري ڪارڊ عوام دوست آهن، گلابي اسڪاٽي عورتن کي بااختيار بڻائڻ لاءِ هڪ اهم قدم آهي.
ريحانه لغاري چيو ته سنڌ اسان لاءِ مقدس ڌرتي آهي، سنڌ اوليائن جي ڌرتي آهي. سنڌ ۾ جڏهن به ڪو بحران آيو ته اسان جي قيادت اسان کي ان بحران مان ڪڍيو. ٺٽو سجاول روڊ کي ڊبل روڊ بڻايو وڃي. مان شرجيل ميمڻ کي گذارش ڪندس ته عورتن استادن کي ٽرانسپورٽ ڏني وڃي، سجاول ۾ يونيورسٽي ڪيمپس يا لا ڪاليج ٺاهيو وڃي.
ڊاڪٽر فوزيه حميد چيو ته سڀ ٺيڪ ناهي، ماڻهو پاڻي لاءِ وڙهندا رهيا آهن. پاڻي ناهي، بجلي ناهي، گئس ناهي. ماڻهو پاڻي جي ٽينڪرن جي پٺيان ڊوڙي رهيا آهن جيڪي نمازون ڇڏي رهيا آهن. بجيٽ ۾ عوامي ڀلائي جو ڪو به پروگرام ناهي. ڪراچي لاءِ 100 ارب رپين جا منصوبا آهن، ڪراچي 95 سيڪڙو روينيو ڏئي ٿو، ڪراچي کي ان جو حق نه پيو ملي.
ندا کوڙي چيو ته هي بجيٽ نه پر مزاحمت جي نشاني آهي. گل پلازا جهڙا حادثا ٿين ٿا، ماڻهو دٻاءُ هيٺ اچي وڃن ٿا. سنڌ ۾ ٻوڏ ۽ مهانگائي باوجود 900 منصوبا مڪمل ڪيا ويا آهن. وڏين اسپتالن کي فنڊ ڏنو ويو جيڪي لکين مريض وصول ڪن ٿا. 1122 خدمت شاندار آهي.
هن چيو ته سنڌ جي آبادي وڌي رهي آهي، هر شعبي ۾ دٻاءُ اچي ٿو، فيملي پلاننگ ٿيڻ گهرجي. هينئر تائين 10 لک گهر تعمير ٿي چڪا آهن، باقي 10 لک گهر تعمير هيٺ آهن.
هن چيو ته ايم ڪيو ايم سنڌ ۾ حڪومت ۾ رهي ۽ وفاق ۾ به توهان ميئر رهيا، ان ڪراچي کي ڇا ڏنو؟ تنقيد اپوزيشن جو حق آهي پر تنقيد جو متبادل نظام ڏيو، اسان اهم منصوبا مڪمل ڪيا آهن. اسان فلائي اوور ۽ انڊر پاس ڏنا آهن، اهي زمين تي آهن. سنڌ کي آئيني طور پاڻي ڏنو وڃي، اين ايف سي ۾ حصو ڏنو وڃي.
هري رام ڪشوري لال چيو ته زرعي شعبي جي حالت خراب آهي. جمڙائو ڪئنال اوڀر جي لائيننگ، فصل پوکڻ کان اڳ ڪمند جا اگهه مقرر ڪيا وڃن. ڳوٺن ۾ بجليءَ جا ڪنڊا لڳائي پئسا گڏ ڪن ٿا. ميڊيڪل يونيورسٽي ميرپور خاص ڊويزن کي ڏني وڃي.
صائمه افضل سيد چيو ته مخالف ڌر هيڊ لائنز ٺاهڻ لاءِ تنقيد ڪندي آهي. 2008ع کان پوءِ سنڌ حڪومت جناح اسپتال سنڀالي ورتي. JPMC اڄ روبوٽ سرجري آهي. سنڌ جي اسپتالن ۾ 31 سيڪڙو پنجاب جي ماڻهن جو علاج ڪيو ويو، سنڌ جي اسپتالن ۾ 17 سيڪڙو ڪي پي ڪي جي ماڻهن جو علاج ڪيو ويو.
هن چيو ته اڳ الائونس ۽ فطره سلپ ايندي هئي. ٽريفڪ حادثن ۾ 30 سيڪڙو گهٽتائي آئي آهي، اي-چالان سبب ٽريفڪ حادثن ۾ گهٽتائي آئي آهي. ڪراچي ۾ سنڌ انٽرنيشنل فنانس سينٽر تعمير ڪيو ويندو. عوام ڏسي رهيو آهي ته ڪير ترقياتي ڪم ڪرايا آهن، ماڻهو به ڏسي رهيا آهن ته ڪير رڳو نعرو هڻي رهيو آهي.
ساجد مير چيو ته اڄ سنڌ جو پڙهيل لکيل ماڻهو ڊگري وٺي نوڪريءَ لاءِ ڀوڳي رهيو آهي. ڪراچي پاڪستان جو سڀ کان وڌيڪ آمدني پيدا ڪندڙ شهر آهي. ڪراچي سان هر دور ۾ ناانصافي ٿيندي رهي آهي. هن وقت ڪراچي جو سڀ کان وڏو مسئلو پاڻي جو مسئلو آهي. K4 پروجيڪٽ 26 سالن ۾ مڪمل نه ٿي سگهيو آهي. ڪراچي سيف سٽي منصوبي تي اربين روپين جي سيڙپڪاري ڪئي وئي آهي.
هن چيو ته ڪراچي ۾ ڏوهه ختم ٿي ويا آهن؟ سيف سٽي ڪيمرائن ذريعي ڪيترا جوابدار پڪڙيا ويا آهن؟ ڊسپينسرين جون ڇتون ڊهي پيون آهن. صحت واري وزير سان ملاقات بعد تصويرون ڏيکاريون. اربين رپيا خرچ ٿيا، ڪراچي جا ماڻهو پڇن ٿا ته هي پئسا ڪيڏانهن ويا؟ اسان هن بجيٽ کي رد ڪريون ٿا.
اسيمبلي ميمبر عبدالباسط چيو ته اينٽي ڪرپشن اهڙو ادارو آهي جيڪو ڪرپشن کي روڪيندو. اينٽي ڪرپشن ڪمپليڪس 2022ع ۾ تعمير ٿيڻو هو، ڄاڻايل ڪمپليڪس اڃا تائين نه ٺهي سگهيو آهي. ٺيڪيدارن کي نوازيو ويو، اهي ٺيڪيدار ڪير آهن؟ دعويٰ ڪئي پئي وڃي ته بي آر ٽي ريڊ لائين کي بهتر بڻايو ويندو. هڪ آفيسر 8 ارب کان وڌيڪ کائي ويو، پوءِ ڪهڙي صورتحال آهي؟ تعليم سان سنڌ بدلجندي، تعليم يافته سنڌ توهان کي برداشت ڪندي. بي ترتيب انڪم سپورٽ پروگرامن بدران صنعتون قائم ڪيون وڃن.
هير سوهو چيو ته سنڌ ۾ پاڻي جي شديد کوٽ آهي. سنڌ جي زراعت کي تمام گهڻو نقصان رسيو آهي. سجاول، ٺٽو، بدين، ٽنڊو محمد خان جا ضلعا سڀ کان وڌيڪ متاثر ٿيا آهن. اپوزيشن جتي به وڃڻ چاهي ته اسان انهن کي ٺاهيل گهر ڏيکاريو.
هن چيو ته پيپلز هائوسنگ اسڪيم تحت هن وقت تائين 10 لک گهر ٺاهيا ويا آهن. گلشن حديد کان ٺٽي تائين عوام جي بس سروس شروع ڪئي وڃي. ڪجهه ماڻهو چوندا هئا ته ڊيڊ صوبو ڪراچي وفاق جي حوالي ڪيو وڃي. جڏهن سنڌ جي ورهاڱي جي ڳالهه ٿيندي ته سنڌ جون عورتون به وڙهنديون.
