ڪراچي:
پاڪستان ۾ آن لائين فراڊ ۽ سائبر اسڪيمن ۾ مسلسل واڌ کي نظر ۾ رکندي ماهرن بئنڪنگ شعبي ۾ مصنوعي ذهانت (اي آءِ) جي وسيع استعمال تي زور ڏيندي چيو آهي ته جديد AI ٽيڪنالاجي شڪي مالياتي ٽرانزيڪشن جي بروقت پتو لڳائڻ ۽ روڪڻ سان صارفين ۽ مالياتي ادارن کي وڏي نقصان کان بچائي سگهي ٿي.
بينڪنگ اومبڊسمين آف پاڪستان جي انگن اکرن موجب بينڪنگ فراڊ جي شڪايتن جو انگ مسلسل وڌي رهيو آهي، سال 2025 دوران اهڙين شڪايتن جو انگ 4 هزار 615 تائين پهچي ويو، جڏهن ته 2024 ۾ 4 هزار 171 ۽ 2023 ۾ 3 هزار 489 شڪايتون ٿيون، جيڪي سائبر ڪرائمز ۾ خطرناڪ اضافو کي ظاهر ڪن ٿا.
ٻئي طرف اسٽيٽ بئنڪ آف پاڪستان فنانشل انڪلوژن انڊيڪس (P-FII) 2024 جي مطابق مالي شموليت انڊيڪس 54.8 مان وڌي 58.1 تائين پهچي ويو آهي، جڏهن ته بالغ آبادي ۾ بئنڪ اڪائونٽ هولڊرز جو تناسب 67 سيڪڙو تائين پهچي ويو آهي، جڏهن ته ڪوالٽي انڊيڪس 43.9 تي برقرار آهي، جيڪو مالياتي انڊيڪس، سيڪيورٽي سروسز جي معيار ۾ گهٽتائي ۽ معيار جي خرابين جي نشاندهي ڪري ٿو.
ماهرن جو چوڻ آهي ته ڊجيٽل بئنڪنگ جي ترقي سان سائبر حملا، فشنگ، شناختي چوري، پيمينٽ فراڊ ۽ غير قانوني اڪائونٽ هائيڪنگ جهڙن خطرن ۾ به اضافو ٿي رهيو آهي، ان ڪري جديد سيڪيورٽي سسٽم ناگزير بڻجي ويا آهن.
AI معيار جي انجنيئرنگ ماهر محمد وليد جي مطابق، مصنوعي ذهانت ۽ مشين لرننگ تي ٻڌل نظام حقيقي وقت ۾ لکين مالياتي ٽرانزيڪشن جو تجزيو ڪري سگھن ٿا ته جيئن غير معمولي سرگرمين کي جلد سڃاڻي سگهجي، ان کي روايتي نگراني کان وڌيڪ مؤثر طريقي سان فراڊ کي روڪڻ ممڪن بڻائي سگهجي ٿو.
هن چيو ته بئنڪن، ريگيوليٽرن، ڊجيٽل مالياتي ادارن ۽ ٻين لاڳاپيل ڌرين کي گهرجي ته اهي AI تي ٻڌل فراڊ مانيٽرنگ سسٽم کي اپنائڻ سان گڏوگڏ پنهنجي ٽيڪنيڪل صلاحيتن کي وڌائين ته جيئن بدلجندڙ سائبر خطرن کي مؤثر نموني سان منهن ڏئي سگهجي.
سائبر سيڪيورٽي ڪمپني CTM360 موجب، 2019 ۽ 2023 جي وچ ۾ پاڪستان ۾ فشنگ حملن ۾ ڏهه ڀيرا اضافو ٿيو، جڏهن ته مالويئر، چوري ڪيل سند ۽ ادائيگي جي ڊيٽا سان لاڳاپيل ٻين سائبر خطرن ۾ به 8 ڀيرا اضافو رڪارڊ ڪيو ويو.
iPath جي چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر عبدالصمد خان چيو ته بئنڪن، برانچ لیس بئنڪنگ ادارن ۽ فنٽيڪ ڪمپنين کي AI سان هلندڙ جديد فراڊ مئنيجمينٽ سسٽم کي اپنائڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته سائبر ڪرائم پروفيشنل مسلسل نوان طريقا اختيار ڪري رهيا آهن، جيڪي روايتي نظامن کي منهن ڏيڻ لاءِ ڪافي ناهن.
