لاهور:
پنجاب ۾ توانائي بچت مهم تحت رات 8 وڳي مارڪيٽون بند ٿيڻ سبب ڪاروبار ۽ روزگار تي ناڪاري اثر پئجي رهيا آهن.
پنجاب حڪومت پاران هن سال مارچ جي شروعات ۾ سڄي صوبي ۾ رات 8 وڳي مارڪيٽون ۽ دڪان بند ڪرڻ جو فيصلو توانائي جي بچت، بجلي جي استعمال ۾ گهٽتائي ۽ نظم و ضبط کي بهتر بڻائڻ جي مقصد سان ڪيو ويو هو پر ان قدم جا معاشي ۽ سماجي اثرن تي بحث ڪيو پيو وڃي.
نوٽيفڪيشن موجب صوبي ۾ سمورا دڪان، مارڪيٽون ۽ شاپنگ مالز کي هفتي جي 7 ڏينهن رات 8 وڳي بند ڪرڻ لازمي قرار ڏنو ويو آهي. اهو قدم وفاقي حڪومت جي توانائي جي بچت واري پاليسي ۽ فيصلي تحت کنيو ويو آهي.
شهر جي مصروف ڪمرشل ايريا انارکلي ۾ ڪپڙن جو دڪان هلائيندڙ 45 سالن جي واپاري خالد محمود لاءِ اهو فيصلو ڪاروباري طريقن ۾ وڏي تبديلي آڻيندو. ”اسان جو اصل وڪرو شام جو دير سان شروع ٿيندو هو، خاص ڪري اونهاري ۾ جڏهن ماڻهو رات جو خريداريءَ لاءِ نڪرندا هئا، هاڻي گهٽ وقت سيلز کي متاثر ڪيو آهي،“ هو چوي ٿو.
حڪومت موجب ان پاليسي جو بنيادي مقصد بجلي جي بچت ۽ توانائي بحران تي ضابطو آڻڻ هو. آفيسرن جو چوڻ آهي ته رات جي ڪلاڪن دوران غير ضروري لائيٽن ۽ ايئرڪنڊيشن جي استعمال کي محدود ڪري بجلي جي مجموعي طلب کي گهٽائي سگهجي ٿو.
توانائي جي شعبي جي ماهر ڊاڪٽر فهيم گوهر هارواڻي موجب ابتدائي انگن اکرن موجب شام کان پوءِ بجلي جي استعمال ۾ ڪجهه گهٽتائي ٿي آهي جنهن سبب ڪاروباري ڪلاڪ محدود ٿي ويا آهن پر اها گهٽتائي مجموعي طلب جي مقابلي ۾ محدود آهي.
ٻئي طرف، مارڪيٽن ۾ ڪم ڪندڙ ملازم هن فيصلي کي مختلف زاوين کان ڏسندا آهن.
گلبرگ جي هڪ شاپنگ مال ۾ سيلز مين جو ڪم ڪندڙ 28 سالن جي علي رضا جو چوڻ آهي ته اڳ اسان رات جو دير سان ڪم ڪندا هئاسين، هاڻي جلدي موڪلون ملن ٿيون، جنهن ڪري ذاتي زندگي لاءِ وقت وڌي ويو آهي پر اوور ٽائيم ختم ٿيڻ سان آمدني گهٽ ٿي وئي آهي.
تنهن هوندي، ڪجهه شعبا آهن جيڪي هن پابنديء کان مستثني يا گهٽ متاثر ٿيل آهن. دواسازي، ريسٽورنٽ، پيٽرول پمپ ۽ آن لائين ڊليوري جا ڪاروبار رات جي وقت به جاري آهن.
فوڊ ڊليوري ۾ شامل هڪ سوار شعيب احمد جو چوڻ هو ته اسان جو ڪم رات جو وڌيڪ هوندو آهي ان ڪري اسان کي گهڻو فرق نظر نه آيو پر آرڊر ڪجهه حد تائين وڌي ويا آهن جيئن ماڻهو گهٽ ٻاهر نڪرندا آهن.
اقتصاديات جي ماهر ڊاڪٽر قيصر بنگالي جو چوڻ آهي ته 8 وڳي ڪاروباري مرڪز بند ڪرڻ سان معاشي نقصان ٿيندو آهي پر اسان کي اهو ڪلچر اپنائڻو پوندو. هن چيو ته جيڪي ملازم مارڪيٽن ۾ ڪم ڪن ٿا، ڇا دڪاندار ۽ واپاري کين اوور ٽائيم يا بونس ڏيندا آهن؟ هو حق ۾ آهن ته مارڪيٽون رات 8 وڳي بند ڪيون وڃن.
لاهور چيمبر آف ڪامرس جي صدر فهيم الرحمان سيگل جو چوڻ آهي ته اها پاليسي غلط وقت تي آئي آهي. ملڪ جي معيشت اڳ ئي متاثر ٿي چڪي آهي. افراط زر ۽ سود جي شرح وڌي وئي آهي. اهڙي وقت ۾ ڪاروباري ڪلاڪ گهٽائڻ سڀني معاشي ڪوششن کي نقصان پهچائي ٿو.
هن چيو ته ماڻهن جي خريداري جون عادتون تبديل نه ٿيون آهن. اهي هاڻي سامان خريد ڪرڻ لاءِ رات جو غير رسمي بازارن ڏانهن وڃي رهيا آهن. جنهن سان حڪومت کي ٽيڪسن ۾ به نقصان ٿي رهيو آهي.
چائنيز اسٽور ايسوسي ايشن جي چيئرمين اسفند يار فرخ موجب رڳو 2 هفتن ۾ 200 ارب رپين جو نقصان ٿيو آهي. جيڪڏهن اهو سلسلو جاري رهيو ته هفتيوار 100 ارب رپين جو نقصان ٿيندو. هن چيو آهي ته رسمي دڪان بند ٿي رهيا آهن جڏهن ته غير رسمي مارڪيٽون سڄي رات کليل رهنديون آهن. اهو نه توانائي بچائي رهيو آهي ۽ نه ئي معيشت کي فائدو ڏئي رهيو آهي
مرڪزي انجمن تاجران راولپنڊي پنجاب حڪومت کان مطالبو ڪيو آهي ته دڪانن جي بندش جو وقت رات 8 وڳي کان رات 10 وڳي تائين وڌايو وڃي.
هنن مطالبو ڪيو ته هوٽلن، ريسٽورنٽ ۽ فوڊ سينٽرن جا ڪم جا ڪلاڪ رات 10 وڳي کان وڌائي 12 وڳي ڪيا وڃن. واپارين خطرناڪ چتاءُ ڏيندي چيو آهي ته جيڪڏهن مطالبن تي عمل نه ڪيو ويو ته واپاري برادري نه رڳو راولپنڊي پر سڄي پنجاب ۾ احتجاجي تحريڪ شروع ڪرڻ تي مجبور ٿي ويندي.
ٻئي طرف عوامي دٻاءُ کانپوءِ حڪومت لاڪ ڊائون ۾ جزوي نرمي جو فيصلو ڪيو آهي، جنهن ۾ جم، فٽنيس سينٽرز ۽ انڊور راندين جي سرگرمين جا ڪلاڪ وڌائي ڇڏيا آهن.
