ايراني خزانو ‘خارج’ ٽرمپ جي ٽارگيٽ تي

ڇا خليج فارس جي موج جي وچ ۾ لڪيل هڪ ننڍڙو ٻيٽ ”خرگ“ تهران ۾ ويٺل طاقتور ايراني حڪومت جي خاتمي جو سبب بڻجي سگهي ٿو؟ اهو سوال اڄ عالمي سياست ۽ دفاعي حلقن ۾ گونججي رهيو آهي. ايران جي سامونڊي ڪناري کان فقط 30 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي واقع خرگ، نيويارڪ ۾ مينهٽن جي اڌ کان به گهٽ آهي، پر ايران جي ”اقتصادي دل“ جي نالي سان مشهور آهي. هي رڳو زمين جو ٽڪرو ناهي پر تيل جي ذخيري جو هڪ وڏو مرڪز آهي جتان هر مهيني 50 ملين بيرل کان وڌيڪ خام تيل سڄي دنيا ۾ موڪليو ويندو آهي. يعني ايران جي ڪل تيل جي برآمدات جو 90 سيڪڙو ان ننڍڙي ٻيٽ مان گذرندو آهي. هي ٻيٽ هميشه آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ لاءِ خاص اهميت جو حامل رهيو آهي. اڄ کان 40 سال اڳ به، جڏهن هو صرف هڪ واپاري هو، ٽرمپ هڪ انٽرويو ۾ چيو هو ته جيڪڏهن هو صدر ٿيو ۽ ايران آمريڪي جهاز تي هڪ گولي به هلائي ته هو خارگ ٻيٽ تي قبضو ڪري وٺندو. اڄ هو هڪ ڀيرو ٻيهر وائيٽ هائوس ۾ آهي ۽ سندس ملڪ اسرائيل ۽ ايران جي وچ ۾ سڌي جنگ جي ڪناري تي آهي. تاريخي طور تي، خرگ پڻ هڪ نشانو رهيو آهي، جيئن 1980 جي ڏهاڪي ۾ ايران-عراق جنگ دوران، عراق 2,800 کان وڌيڪ ڀيرا ننڍي ٻيٽ تي حملو ڪيو ته جيئن ايران جي اقتصادي لائف لائن کي ڪٽي. اڄ به ايران پنهنجي بهترين فوج ۽ جديد دفاعي نظام کي هتي جي حفاظت لاءِ مقرر ڪيو آهي. خرگ جي ويجهو ايران جو سڀ کان وڏو آف شور آئل ڪمپليڪس ابوزر آهي، جتي ٽي وڏا پليٽ فارم روزانو 240,000 بيرل تيل پيدا ڪرڻ جي قابل آهن. ان کان علاوه 40 وڏا خام تيل اسٽوريج ٽينڪ آهن جن ۾ 2 ڪروڙ بيرل کان وڌيڪ تيل ذخيرو ٿي سگهي ٿو. پر ڇا آمريڪا لاءِ هن ٻيٽ تي قبضو ڪرڻ ايترو آسان آهي جيترو بيان ڪيو ويو آهي؟ دفاعي تجزيه نگار ان کي انتهائي خطرناڪ جوا سڏين ٿا. ٻيٽ تي قبضو ڪرڻ لاءِ زميني قوتن کي زمين تي آڻڻو پوندو ۽ اهو به ان طريقي سان ته جيئن ٻيٽ جو بنيادي ڍانچو تباهه نه ٿئي. عالمي مارڪيٽ ۾ تيل جي قيمتن جو توازن به هڪ وڏو مسئلو آهي. آمريڪا تازو ئي ايران تي ڪجهه پابنديون نرم ڪري ڇڏيون آهن ته جيئن مارڪيٽ ۾ تيل جي فراهمي ۽ قيمتون گهٽجي سگهن. جيڪڏهن پرڏيهي سپلاءِ بند ڪئي وئي ته عالمي سطح تي تيل جون قيمتون آسمان تي پهچنديون، جنهن سان آمريڪي معيشت کي به سخت ڌڪ رسندو. دلچسپ ڳالهه اها آهي ته، هي 20 چورس ڪلوميٽر اسٽريٽجڪ ٻيٽ نه رڳو تيل جي ٽينڪن ۽ سپاهين جو گهر آهي، پر 8,000 جي آبادي، هڪ پيٽروڪيميڪل ڪمپني ۽ هڪ يونيورسٽي آهي جيڪا پيٽروليم ۽ بحري اڀياس سيکاري ٿي. پر هن ٻيٽ جي هڪ ٻي خاص ڳالهه هي آهي ته هتي هرن جو وڏو تعداد ملي ٿو. هي هرڻ هتي آزاديءَ سان گهمي رهيا آهن ۽ انهن جو تعداد هاڻي ٻيٽ جي گنجائش کان وڌي ويو آهي. هڪ طرف معصوم هرن جو گهر آهي ۽ ٻئي طرف عالمي طاقتن جون اکيون آهن، جيڪي هن ننڍڙي ٻيٽ کي ايراني راڄ جو تختو اونڌو ڪرڻ جي ڪنجي طور ڏسن ٿيون. ڇا ٽرمپ اهو خطرو کڻندو، جيڪو جمي ڪارٽر 1989 ۾ نه ڪيو هو؟ هي اهو سوال آهي، جنهن جو جواب ايندڙ مهينن ۾ سڄي دنيا جي معيشت ۽ سياست کي تبديل ڪري سگهي ٿو. https://www.facebook.com/expressnewspk/videos/is-a-tiny-island-the-key-to-irans-collapse-from-trumps-40-year-obsession-to-a-gl/1440169383884899/



Source link