آمريڪا-ايران جنگ کان پوءِ آبنائي هرمز جي بندش، وچ اوڀر ۾ فوجي ڇڪتاڻ ۾ واڌ ۽ ڳاڙهي سمنڊ ۾ ڪمرشل جهازن تي حملن سبب عالمي مارڪيٽ ۾ خام تيل جي قيمتن گذريل رڪارڊ ٽوڙي ڇڏيا.
عالمي خابرو اداري موجب مئي کان پوءِ اهو پهريون ڀيرو آهي ته برنٽ خام تيل جي قيمت 100 ڊالر في بيرل جي نفسياتي حد کي پار ڪري وئي آهي، جنهن عالمي معيشت، مهانگائي ۽ توانائي جي فراهمي بابت نوان خدشا پيدا ڪيا آهن.
برينٽ کروڊ، دنيا جو بينچ مارڪ تيل، خميس تي 6 سيڪڙو کان وڌيڪ وڌي ويو 100 ڊالر في بيرل کان مٿي ٽوڙڻ کانپوءِ جڏهن سيڙپڪار ان خدشي تي خريد ڪيو ته عالمي تيل جي فراهمي سخت متاثر ٿي سگهي ٿي جيڪڏهن خطي ۾ جنگ وڌيڪ وڌي وئي.
قيمتن ۾ هن غير معمولي واڌ جو بنيادي سبب يمن جي ايران نواز حوثي گروپ پاران لال سمنڊ ۾ تجارتي شپنگ تي حملا آهن. حوثين تازو ڏينهن ۾ سعودي آئل ٽينڪرز ۽ ٻين تجارتي جهازن کي نشانو بڻايو آهي.
ڳاڙهي سمنڊ ۽ باب المندب دنيا جي واپار جي سڀ کان اهم سامونڊي رستن مان آهن، يورپ، ايشيا ۽ وچ اوڀر جي وچ ۾ وڏي مقدار ۾ تيل ۽ واپار جي نقل و حمل.
آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ حملن کانپوءِ سخت ردعمل ظاهر ڪندي چيو آهي ته آمريڪا حوثي ۽ ايران کي انهن حملن جو ذميوار سمجهي ٿو، ڇاڪاڻ ته سندس چوڻ هو ته حوثي هڪ گروپ آهي جنهن کي تهران جي حمايت حاصل آهي.
صدر ٽرمپ پنهنجي بيان ۾ خبردار ڪيو آهي ته جيڪڏهن ريڊ سمنڊ ۾ جهازن تي حملا جاري رهيا ته آمريڪا حوثي باغين ۽ ايران ٻنهي خلاف جوابي ڪارروائي ڪرڻ ۾ دير نه ڪندو.
توانائي جي ماهرن جو چوڻ آهي ته جيڪڏهن خام تيل جون قيمتون 100 ڊالرن کان مٿي رهيون ته سڄي دنيا ۾ تيل، بجلي ۽ ٽرانسپورٽيشن جي قيمتن ۾ وڏي پئماني تي اضافو ٿي سگهي ٿو، جنهن سان مهانگائي جي نئين لهر جنم وٺندي.
جيڪڏهن ڇڪتاڻ ڳاڙهي سمنڊ کان آبنائے هرمز تائين پکڙيل آهي، جنهن ذريعي دنيا جي خام تيل جو پنجون حصو موڪليو وڃي ٿو، عالمي سطح تي تيل جي قيمتن ۾ وڌيڪ اضافو ٿي سگهي ٿو.
