اسلام آباد:
ڪالهه خميس ڏينهن قومي اسيمبلي جي ناڻي بابت اسٽينڊنگ ڪميٽي هڪ تاريخي بل جي منظوري ڏئي ڇڏي آهي جنهن تحت نجي ڊولپرز کي اسپيشل اڪنامڪ زونز (ايس ايزز) قائم ڪرڻ لاءِ سرڪاري زمين جي مفت ليز ڏني ويندي، جڏهن ته انهن زونن سان لاڳاپيل تجارتي قانوني تڪرارن ۾ عدالتن جي دائري کي به محدود ڪيو ويندو.
اسٽينڊنگ ڪميٽي اسپيشل اڪنامڪ زونز ترميمي ايڪٽ 2026ع بغير ڪنهن شق جي شق جي بحث جي تڪڙ ۾ منظور ڪري ورتو. بل 8 اپريل تي قومي اسيمبليءَ ۾ پيش ڪيو ويو ۽ منظوري لاءِ تيز رفتاريءَ سان هليو ويو.
اجلاس جي صدارت پاڪستان پيپلز پارٽي جي سيد نويد قمر ڪئي. اجلاس کانپوءِ سيڙپڪاري واري وفاقي وزير قيصر شيخ چيو ته حڪومت ڪراچي ۾ اسپيشل اڪنامڪ زونز جي قيام لاءِ ڊولپرز کي بنا ڪنهن معاوضي جي 6 هزار ايڪڙ زمين ليز تي ڏيندي.
قانون موجب جيڪڏهن هڪ کان وڌيڪ ڊولپر چونڊيا وڃن ته زون جي ايراضي گهٽ ۾ گهٽ 1000 ايڪڙ هجڻ گهرجي ۽ هر ڊولپر کي گهٽ ۾ گهٽ 500 ايڪڙ زمين الاٽ ڪئي ويندي.
پاڪستان 7 بلين ڊالرن جي آءِ ايم ايف پروگرام تحت خصوصي اقتصادي زونز لاءِ مراعتون ۽ ٽيڪس استثنٰي ختم ڪرڻ جو واعدو ڪيو آهي، جنهن سان انهن زونن جي قيام جي اصل مقصد کي نقصان رسندو.
اجلاس ۾ ايس آءِ ايف سي جي جوائنٽ سيڪريٽري پلاننگ عتيق الرحمان چيو ته 2035 تائين ٽيڪس مراعتون ختم ڪرڻ جي شرط اسپيشل اڪنامڪ زونز، اسپيشل ٽيڪنالاجي زونز ۽ ايڪسپورٽ پروسيسنگ زونز تي اثرانداز ٿي رهيا آهن.
اسٽينڊنگ ڪميٽي ايندڙ ڏهن سالن ۾ يا 30 جون 2035 تائين ڪمرشل پيداوار شروع ڪرڻ وارن ادارن جي آمدني تي سمورن ٽيڪسن کان ڇوٽ جي منظوري ڏني، جيڪو به اڳ ۾ هجي.
قيصر شيخ چيو ته 2035ع تائين مراعتون ختم ڪرڻ جي واعدي جو مطلب اهو ناهي ته ان مدي تائين نيون مراعتون نه ڏنيون وينديون. اسٽينڊنگ ڪميٽي عدالتي دير بابت سيڙپڪارن جي شڪايتن جي ازالي لاءِ خصوصي اقتصادي اپيليٽ ٽربيونل جي قيام جي به منظوري ڏني جڏهن ته عدالتن کي انهن ڪيسن ۾ مداخلت کان روڪيو ويو.
هن ٽربيونل کي اسپيشل اڪنامڪ زونز سان لاڳاپيل سمورن ڪيسن تي خاص اختيار حاصل هوندو ۽ هر ڪيس کي ٽن مهينن اندر نمائڻو پوندو.
بل موجب ٽربيونل جي فيصلي خلاف رڳو 60 ڏينهن اندر سپريم ڪورٽ آف پاڪستان ۾ اپيل ڪري سگهجي ٿي، هاءِ ڪورٽ جو ڪو به سهارو نه هوندو، جنهن سان ڪيسن جا تڪڙا فيصلا ٿي سگهندا.
نئين قانون تحت زون جي درخواستن کي منظور ڪرڻ جو اختيار سيڙپڪاري بورڊ کان واپس وٺي وفاقي اسپيشل اڪنامڪ زون اٿارٽي کي منتقل ڪيو ويو آهي.
زونن جي تعمير ۽ ترقي پرائيويٽ ڊولپرز جي ذميواري هوندي، جڏهن ته روڊ، بجلي، گئس، ٽيلي ڪميونيڪيشن ۽ ٻيون سهولتون وفاقي ۽ صوبائي حڪومتون فراهم ڪنديون.
پاڪستان آءِ ايم ايف کان ٽيڪس مراعتون ختم ڪرڻ جو واعدو نرم ڪرڻ جي ڪوشش ڪري رهيو آهي، پر حڪومت عالمي مالياتي اداري کي ناراض نه ڪرڻ کان به آگاهه آهي.
آءِ ايم ايف طرفان خميس ڏينهن جاري ڪيل رپورٽ ۾ چيو ويو آهي ته پاڪستان سان آءِ ايم ايف جو تعاون انتهائي اهم آهي.
پاڪستان لاءِ لڳ ڀڳ 7.2 بلين ڊالر جي توسيع ٿيل سهولت (اي ايف ايف) پروگرام جو مقصد معاشي استحڪام، خارجي ذخيرن، مالياتي انتظام، توانائي جي قيمتن ۽ گورننس سڌارن کي اڳتي وڌائڻ آهي.
